Nâng cao năng lực báo chí trong phòng, chống mua bán người và hỗ trợ nạn nhân

Theo các chuyên gia, tội phạm mua bán người đang dịch chuyển mạnh mẽ sang không gian mạng với phương thức lừa đảo trực tuyến tinh vi, điều này đã làm thay đổi hoàn toàn đặc điểm của nạn nhân sập bẫy 'việc nhẹ lương cao'.

Sáng15/6, Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) Việt Nam đã tổ chức chương trình trao đổi chuyên môn Nâng cao kỹ năng truyền thông về phòng, chống mua bán người, hỗ trợ nạn nhân trong tình hình mới với sự tham gia của chuyên gia tâm lý, đại diện Bộ Công an và đông đảo phóng viên, nhà báo thuộc các cơ quan báo chí.

Phát biểu tại hội thảo, các chuyên gia nhận định tội phạm mua bán người đang dịch chuyển mạnh mẽ sang không gian mạng với phương thức lừa đảo trực tuyến tinh vi. Tại hội thảo, các chuyên gia chia sẻ báo cáo tháng 5/2026 của tổ chức Rồng Xanh (Blue Dragon) cho thấy sự dịch chuyển của tội phạm sang không gian mạng đã làm thay đổi hoàn toàn đặc điểm của nạn nhân sập bẫy “việc nhẹ lương cao”.



Bà Kendra Rinas - Trưởng Phái đoàn, IOM Việt Nam phát biểu tại buổi trao đổi.

Giới tính và độ tuổi của nạn mua bán người không còn là nhóm đối tượng yếu thế truyền thống, hiện có đến 83% nạn nhân là nam giới và 71% ở độ tuổi thanh niên từ 18 đến 39. Nạn nhân đa phần có học vấn, sở hữu kỹ năng tin học cơ bản và biết ngoại ngữ (tiếng Anh hoặc tiếng Trung). Đây chính là lý do họ bị các tổ chức lừa đảo trực tuyến nước ngoài nhắm tới để cưỡng bức lao động, ép buộc vận hành các đường dây lừa đảo công nghệ cao.

Đáng chú ý, thống kê từ Reputa trong quý 3/2025 chỉ ra có tới hơn 10.800 cuộc thảo luận về vấn đề di cư trên mạng xã hội. Trong đó, các nền tảng như Facebook, YouTube và đặc biệt là TikTok đang bị các đối tượng xấu lợi dụng triệt để làm kênh thông tin để tiếp cận, tìm kiếm “con mồi” một cách dễ dàng.



Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện Bộ Công an, chuyên gia tâm lý và đông đảo phóng viên, nhà báo thuộc các cơ quan thông tấn báo chí.

Trong bối cảnh đó, vai trò của truyền thông và báo chí là vô cùng quan trọng trong việc định hướng dư luận và cảnh báo cộng đồng. Tuy nhiên, việc đưa tin về các vụ việc mua bán người đòi hỏi sự nhạy cảm và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp nghiêm ngặt.

Thượng tá Đinh Văn Trình (Nguyên Phó trưởng phòng Phòng chống mua bán người, Cục Cảnh sát hình sự C02 – Bộ Công an) đã nhấn mạnh 4 trụ cột cốt lõi mà phóng viên cần lưu ý khi đưa tin về nạn nhân:

- Lấy nạn nhân làm trung tâm (Tôn trọng): Tôn trọng quyền, nhu cầu và nguyện vọng của nạn nhân; tuyệt đối không áp đặt nhịp độ chia sẻ của họ.

- Hiểu về sang chấn (Không gây hại): Tránh việc ép buộc nạn nhân kể lại chi tiết đau thương để không làm tái tổn thương họ trong quá trình phỏng vấn, ghi hình.

- Bảo mật và an toàn: Che giấu danh tính, nơi ở, người thân và dữ liệu nhận dạng của nạn nhân để bảo vệ đời tư và sự an toàn của họ.

- Phòng ngừa xã hội: Thay vì khai thác các yếu tố giật gân, bài viết cần tập trung vạch trần thủ đoạn, dấu hiệu rủi ro của tội phạm nhằm nâng cao nhận thức cho cộng đồng.

Thượng tá Đinh Văn Trình lưu ý các nhà báo cần thay đổi tư duy, hãy nhìn nhận nạn nhân là người bị hại chứ không phải người có lỗi. Phóng viên cần tránh xu hướng đổ lỗi, hỏi truy chụp động cơ hoặc sử dụng ngôn ngữ miệt thị. Trước khi xuất bản một chi tiết, mỗi người cầm bút cần tự đặt câu hỏi: Chi tiết này giúp bảo vệ nạn nhân và cảnh báo cộng đồng, hay chỉ làm câu chuyện thêm thương tâm?

Buổi trao đổi kết thúc với phần thực hành phiên giả lập tòa soạn và thảo luận sôi nổi. Chương trình đã mang lại những góc nhìn chuyên sâu, giúp các cơ quan báo chí xây dựng được những tác phẩm điều tra phản ánh đúng sự thật, đúng pháp luật, có ích cho cộng đồng và bảo vệ an toàn cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

PV