Cô đơn ở người cao tuổi: Mối nguy âm thầm nhưng nhiều hệ lụy kéo theo

Người cao tuổi là một trong những nhóm đối tượng dễ trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo tài chính, đặc biệt là những người có điều kiện kinh tế hoặc đang sở hữu khoản tiền tích lũy đáng kể.

Nhân viên y tế khám sức khỏe cho người cao tuổi. (Ảnh: TTXVN/Vietnam+)

Nhiều nghiên cứu cho thấy khoảng một phần ba người cao tuổi từng trải qua cảm giác cô đơn, trong đó khoảng 5% thường xuyên hoặc luôn cảm thấy cô đơn. Cô đơn ở người cao tuổi không đơn thuần là cảm xúc - đây là vấn đề sức khỏe cần được nhận diện và can thiệp sớm.

Tiến sỹ Nguyễn Thị Phương Mai - Trưởng phòng Sức khỏe tâm thần người cao tuổi, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết như vậy tại Hội thảo về Cô đơn ở người cao tuổi do Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) tổ chức chiều 15/6.

Rơi vào trầm cảm vì cô đơn

Bác sỹ Nguyễn Văn Hải - Viện Sức khỏe Tâm thần dẫn chứng, gần đây các bác sỹ tại Viện đã tiếp nhận bệnh nhân nữ tên N.T.T., 66 tuổi vào viện trong tình trạng muốn tự tử.

Được biết, 3 năm trước, chồng bà T. bị đột quỵ, liệt nửa người, mất khả năng tự chăm sóc. Suốt thời gian đó, bà là người trực tiếp chăm sóc chồng. Khoảng sáu tháng trước, chồng qua đời. Bà sống một mình ở quê trong khi các con đều làm việc ở Hà Nội, ít có điều kiện ở cùng. Sự mất mát người thân cùng cuộc sống cô đơn khiến bà ngày càng trống trải, thiếu người trò chuyện.

Ban đầu, bà mất ngủ kéo dài, mỗi ngày chỉ ngủ khoảng hai giờ, nhiều đêm thức trắng. Dần dần, bà luôn buồn chán, không còn hứng thú với những sở thích trước đây, sụt 5 kg chỉ trong hai tháng. Dù đã điều trị tại bệnh viện địa phương, tình trạng không cải thiện.

Một tháng trước khi nhập viện, bà T. thường xuyên khóc, cho rằng mình là gánh nặng của gia đình và xuất hiện ý nghĩ tự sát để "giải thoát". Gia đình đưa bà đến Viện Sức khỏe Tâm thần điều trị.

Các bác sỹ chẩn đoán bà mắc trầm cảm nặng kèm triệu chứng loạn thần và ý tưởng tự sát. Sau 17 ngày điều trị bằng thuốc kết hợp trị liệu tâm lý, thư giãn và kích thích từ xuyên sọ, sức khỏe bà cải thiện và được xuất viện, theo dõi ngoại trú.

Dễ trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo tài chính

Tiến sỹ Nguyễn Thị Phương Mai cho hay, hiện nay người cao tuổi là một trong những nhóm đối tượng dễ trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo tài chính, đặc biệt là những người có điều kiện kinh tế hoặc đang sở hữu khoản tiền tích lũy đáng kể.

Thời gian qua đơn vị đã tiếp nhận nhiều trường hợp phải nhập viện điều trị do chịu ảnh hưởng nặng nề về tâm lý sau khi bị lừa đảo. Các chiêu trò rất đa dạng, từ mua hàng khuyến mại, thực phẩm chức năng cho đến các hình thức đầu tư tài chính.



Tiến sỹ Nguyễn Thị Phương Mai - Trưởng phòng Sức khỏe tâm thần người cao tuổi, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai). (Ảnh: PV/Vietnam+)

Tại một số địa phương từng xuất hiện các chương trình bán hàng với những lời quảng cáo hấp dẫn như mua một tặng một, ưu đãi đặc biệt cho người cao tuổi hoặc tặng quà có giá trị lớn. Dù đã được con cháu nhắc nhở không mang tiền theo, nhiều người vẫn bị thuyết phục mua hàng, thậm chí vay tiền của những người xung quanh để tham gia.

Đáng lưu ý khi có trường hợp người cao tuổi bị lừa số tiền lên tới hàng tỷ đồng thông qua các lời mời gọi đầu tư về tài chính hoặc những lời hứa hẹn khác.

Theo bác sỹ Mai, sau khi nhiều người cao tuổi bị lừa, nhiều người rơi vào trạng thái day dứt, hối hận, lo lắng kéo dài, mất ngủ và sợ bị con cháu trách móc. Những cảm xúc tiêu cực này có thể gây ra căng thẳng tâm lý nghiêm trọng.

Phân tích về mặt tâm lý vì sao người cao tuổi lại dễ bị các đối tượng lừa đảo, bác sỹ Mai cho hay, người cao tuổi thường mong muốn được nghỉ ngơi, thư giãn, đồng thời duy trì sự kết nối với gia đình và xã hội. Họ muốn cảm nhận mình vẫn có vai trò, vẫn được tôn trọng và có khả năng tự đưa ra những quyết định quan trọng trong cuộc sống. Tuy nhiên, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, nhiều người cao tuổi gặp khó khăn trong việc tiếp cận và cập nhật thông tin trên môi trường số. Họ cũng ít có cơ hội tiếp nhận các cảnh báo về những thủ đoạn lừa đảo mới xuất hiện trên mạng xã hội.

Bên cạnh đó, không ít người muốn chứng tỏ bản thân vẫn minh mẫn, vẫn đủ kinh nghiệm sống để tự giải quyết mọi việc nên ngại tham khảo ý kiến con cháu. Chính tâm lý này khiến họ dễ bỏ qua những lời khuyên từ người thân và trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo.

Bác sỹ Mai chỉ rõ, không ít trường hợp người cao tuổi vì xấu hổ hoặc sợ bị gia đình phản đối nên âm thầm che giấu sự việc. Hậu quả là số tiền thất thoát ngày càng nhiều. Khi đó, áp lực tâm lý trở nên vô cùng nặng nề. Người bệnh có thể cảm thấy bản thân vô dụng, mất giá trị, mất niềm tin vào chính mình.

Theo các bác sỹ, người sống một mình, mới mất người thân, mắc bệnh mạn tính hoặc có tiền sử trầm cảm, lo âu sau khi bị lừa đảo là nhóm có nguy cơ cao cô đơn dẫn tới trầm cảm.

Sự cô đơn có thể biểu hiện qua việc ít ra khỏi nhà, giảm gặp gỡ bạn bè, từ bỏ sở thích, không muốn tham gia sinh hoạt gia đình hoặc thường xuyên ngồi một mình. Người cao tuổi cô đơn cũng có thể buồn bã kéo dài, dễ tủi thân, cảm thấy bị bỏ rơi hoặc không còn quan trọng với người thân.

Tiến sỹ Mai cho rằng các gia đình không nên xem nhẹ cảm xúc của người cao tuổi, không trách móc hay áp đặt mà cần lắng nghe trước. Gia đình có thể duy trì những việc đơn giản như gọi điện hằng ngày, cùng ăn cơm, đi khám bệnh hoặc đi dạo cùng. Ngoài ra, người cao tuổi nên duy trì các hoạt động như đọc báo, nghe nhạc, chăm sóc cây cối, vận động nhẹ và tham gia câu lạc bộ, nhóm sinh hoạt cộng đồng để tăng kết nối…

Khi cảm giác cô đơn kéo dài và ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày, người cao tuổi nên được thăm khám sức khỏe tâm thần. Nếu người bệnh thường xuyên nói về cái chết, cho rằng mình là gánh nặng hoặc xuất hiện ý định tự sát, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở chuyên khoa để khám và theo dõi./.

(Vietnam+)